Geweld in de Bijbel nog steeds niet serieus genomen

Het heeft even geduurd, maar het geweld in de Bijbel staat op de agenda. Het Boekencentrum (Boekscout) publiceerde er een boek over van dr. Sam Janse. Op deze blog geeft Janse een voorproef.

geweld in de Bijbel, ook door Jezus
De ijzeren scepter van Jezus in Openbaring, bron: Jolande’s weblog.

In 2015 begon Dimitri Verhulst een discussie over geweld in de Bijbel met zijn vertaling van de Tora, Bloedboek. In mijn bespreking van Bloedboek in het theologische tijdschrift In de Waagschaal (jan. 2016 ‘Is God uit op bloed en geweld‘ en febr. 2016 ‘Brandstapels in de Bijbel‘) merkte ik op dat dit soort thema’s door christenen vaak weggelachen of genegeerd worden. De meeste theologen zwegen toen nog. Wie toch zijn mond opendeed, wist eigenlijk niet waar hij het over had. “Het is tekenend dat er zo weinig respons komt op deze antibijbel beweging!” schreef ik.

Nu is daar verandering in aan het komen. Er zijn studiedagen over geweld hier en daar, er worden coaches aangesteld om vragen te beantwoorden en het ene na het andere boek rolt van de pers waarin dit onderwerp nu wel naar voren komt. Zo schreef nieuwtestamenticus dr. Sam Janse een boek over monotheïsme & geweld. Een paar van zijn punten zijn op de genoemde blog te vinden, en daar reageer ik graag op, net als destijds op Verhulst.

Geweld in de Bijbel anders lezen

Het eerste dat me opvalt is dat Janse het met mij eens is dat we de Bijbel opnieuw moeten leren lezen op dit punt. Janse wil duidelijkheid over “…hoe het zit met het geweld in de Bijbel. Is dat dan ook wel duidelijk te maken? Ja. We moeten duidelijk maken hoe het geweld erin gekomen is en hoe het eruit verdwenen is.” En om dat te kunnen doen moeten we oude eerbiedwaardige interpretaties van de Bijbel loslaten, om te kunnen lezen wat er staat. Want wij lezen veel te makkelijk de christelijke dogma’s in de tekst, waardoor de tussenstappen niet zichtbaar worden, aldus Janse.

Maar als het over Jezus gaat, is hij bepaald niet consequent. Israëls Koning,  die de vijanden met zijn ijzeren staf stukslaat als een aarden pot, wordt door de apostelen volledig op Jezus toegepast (zie hoe de ijzeren staf in Openbaring naar voren komt). Nee, zegt Janse, Psalm 2 wordt eerst door de apostelen gewijzigd(!), om dan Jezus als een geheel andere koning voor te stellen, een koning zónder geweld.

Dat is pertinent onjuist! In Openbaring 12:5 neemt Jezus die staf wel degelijk in zijn hand: “En zij baarde een Zoon, een mannelijk Kind,  dat alle heidenvolken zal hoeden met een ijzeren staf. En haar Kind werd weggerukt naar God en naar Zijn troon.” Of wil Janse beweren dat dit niet is wat er staat? Dan ben je toch opnieuw bezig een ‘eerbiedwaardige traditie’ in de tekst te leggen?

De waarheid confronteert, maar dat is goed!

De rest van het betoog van Janse klopt ook niet. Hij beweert dat het geweld weliswaar in de Bijbel voorkomt, maar dat het er ook weer uit wordt weggenomen. Daarvoor moeten we de profeten en het Nieuwe Testament laten spreken volgens Janse. Maar dat doet hij dus eenzijdig, zodat niet naar voren komt (op de blog ten minste niet) dat Jezus de ijzeren scepter zelfs met zijn gemeente zal délen (Op. 2:27). Dit betekent effectief  dat er met geweld opgetreden zal worden in het Messiaanse rijk (Op. 20:4-12).

Geweld wordt nergens weggenomen in de Bijbel, het is er een wezenlijk onderdeel van. Dat de Romeinse staatskerk hier gebruik van heeft gemaakt, kan dus wel degelijk in lijn met de Bijbel. Dat is confronterend, ja want dat betekent dat de vroege christenen héél de Bijbel als hun geloofsfundament zagen, inclusief het geweld erin. Iets dat Janse nooit kan zien, zolang hij de teksten niet zelf laat spreken.

Wat moeten we dan met het geweld in de Bijbel? Zoals ik reeds betoogd heb (vruchteloos en onweersproken tot nog toe) moeten we de Bijbel lezen zoals de Bijbel zélf ons leert lezen en interpreteren, door middel van midrasjiem. Dán kunnen we recht doen aan het Woord. Daarbij is het een must om de Bijbel als één boek te verstaan. De eeuwige christelijke misvatting over het zo veel betere en mooiere Nieuwe Testament moeten we niet blijven herhalen. Het is een fábel dat Jezus en de apostelen de Tenach hebben gewijzigd. Een fabel die opnieuw als waarheid wordt verkondigt in 2016, door een serieuze theoloog.

Facebook
Facebook
LinkedIn
Google+
http://www.keesbloed.nl/opinie/geweld-in-de-bijbel-nog-niet-serieus-genomen/
Alle updates in je mailbox?

2 reacties


  1. ·

    Volgens mij is het verstandiger om de Bijbel juist niet als een Boek te verstaan, maar als een collectie van vele uit verschillende perioden en met verschillende theologische invalshoeken, die soms haaks op elkaar staan. Het universalisme van Jona verdraagt zich bv. slecht met het particularisme in bv Ezra en Nehemia.

    Beantwoorden
    1. Kees Bloed
      ·

      Ik zie de Bijbel als één boek, net zoals Israël één volk is. Dat volk bestaat dan uit twaalf stammen ja, en de Bijbel uit zoveel verhalen en uitgangspunten ja..

      Het verschil tussen ‘universeel en particulier geloof’ is een religieus onderscheid. Maar de Bijbel is van zichzelf niet religieus! Wat jij dus particularisme noemt, laat zich in de Bijbel beter verstaan als het recht op een eigen volkscultuur. Niet als een ‘uitsluitend geloof’ want dat is een anachronisme.

      Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *